Хәлең ничек, герой анасы?

“Әни, мин һичшиксез кайтачакмын, ышаныгыз. Якын кешеләрнең ышанычы — иң көчле таяныч ул”, — дип әйтә иде. Ышанычлы, гади генә итеп... Әйтерсең, алда тагын бер аерылышу, ә аннан соң, һичшиксез, очрашу көтә.

Авылның гадәти таңы иртә башлана. Гөлсинә Габдулла кызы сәгать җидегә инде сыерын савып, өйдәге көндәлек эшләрен тәмамлап өлгергән. Бу вакытта көтүче дә урамнан малларны җыеп алып киткән. Хәзер инде өстәл артына утырып, бер чынаяк чәй эчеп алырга мөмкин.

Тәрәзә ачык. Бүлмәгә иртәнге саф һава керә. Ишегалдында уянып килүче авылның таныш тавышлары ишетелә, кошлар сайрый. Гөлсинә Габдулла кызы ачык тәрәзәгә карап утыра. Ләкин аның карашы әллә кайларга, еракка төбәлгән кебек. Күз яшьләре инде күптән кипкән — әйтерсең, барысы да елап түгелгән. Ә күңелдә беркем дә читтән күреп белмәгән тирән яра калган. Һәм ул яра белән бергә улы турындагы уйлар да кабат-кабат үткәннәргә алып кайта.

Зөфәр Вахиевның әнисе янында булмавына берничә ел инде. Аңа мәңгегә 23 яшь. Әни өчен бу календарьдагы гади генә дата түгел. Бу сан артында улының дәвам итәргә тиешле бөтен гомере — гаиләсе, эше, яңа планнары, гади генә шатлыклары. Ләкин барысы да 2022 елның 2нче июлендә өзелә...

Гөлсинә Габдулла кызы улының фотоларын, хатларын, шәхси әйберләрен кадерләп саклый. Аларны еракка яшереп куймый. Кайчак таныш әйберләргә карап алу да җитә — хәтердә Зөфәр кабат җанлана. Өйдәгечә гади, үзенеке, якын булган Зөфәр...

Зөфәр Мата авылында туып-үсә. Мәктәптә яхшы укый — “дүртле-бишле” билгеләренә генә. Әмма көндәлектәге билгеләр аның холкын тулысынча ачып бетерә алмый. Туганнары, дуслары аны һәрвакыт ярдәмгә әзер кеше итеп искә ала. Үз кешеләрен яклый, якыннарын авыр хәлдә калдырмый. Хезмәт сөючәнлеге дә җитәрлек була.

Улы кечкенәдән эшсез утырмый. Әтисе белән бергә техниканы төзәтә, әнисенә бакчада булыша. Ул вакытта гаилә өчен гадәти генә булган бу эшләрнең берсе дә аерым вакыйга булып кабул ителми. Бүген исә нәкъ менә шундый гади хатирәләр әни өчен иң кадерлеләренең берсенә әйләнгән. Гаилә тормышы шундый көндәлек мизгелләрдән торган. Кычкырып әйтерлек зур вакыйгаларсыз, әмма улының һәр көнне янәшәдә булуы белән тулы тормыш. Хәзер шул гадәти генә көннәрнең кадере чиксез.

Зөфәр балачактан спортны ярата, төрле ярышларда катнаша. Кешеләргә файдалы булырга, ярдәмгә мохтаҗларга кул сузарга омтыла. Һөнәр сайлаганда да аның бу сыйфатлары мөһим роль уйный. Мәктәпне тәмамлагач, Нефтекама машина төзелеше колледжына укырга керә һәм янгын хәвефсезлеге буенча белгеч һөнәрен үзләштерә.

Кызыл диплом алганнан соң Зөфәр армиягә чакырыла. Хәрби хезмәт әкренләп аның тормышының бер өлешенә әверелә. Олы абыйсы Радимның контракт буенча хезмәт итүе дә аның карарына зур йогынты ясый. Зөфәргә хәрби тәртип якын була. 2020нче елда ул Россия Федерациясе Оборона министрлыгы белән контракт төзи. Хезмәтен Чечен Республикасында үтә.

Әни өчен улының бу сайлавы даими көтү дигән сүз була.

Махсус хәрби операция башлангач, Зөфәр иптәшләре белән бергә анда хезмәтен дәвам итә. Ул моны үз өстенә алган хәрби бурычы дип кабул итә. Ә ана өчен тагын бер борчулы көтү чоры башлана. Ул улының шалтыратуын көтә, яхшы хәбәрләргә өметләнә, аның белән булган һәр сөйләшүне күңелендә яңадан кичерә.

Соңгы китүе алдыннан Зөфәр әнисен тынычландырырга тырыша:

Ул моны ышанычлы итеп, аңа хас гади сүзләр белән әйтә. Әйтерсең, алда тагын бер аерылышу гына, ә аннан соң очрашу һичшиксез булачак. Зөфәр өчен бу — әнисенә биргән вәгъдә. Ә ана өчен улының үлеменнән соң шул сүзләр бөтенләй башка мәгънә ала.

2022 елның 2нче июлендә Зөфәр яу кырында алган үлемечле ярадан һәлак була. Аңа нибары 23 яшь була...

Шомлы хәбәрдән соң гаиләнең гадәти тормышы үзгәрә. Өйдә аның фотолары, әйберләре, хатлары кала. Аның аяк тавышлары, гадәтләре хәтердә кала. Һәм иң авыры — көткән кешенең инде беркайчан да ишектән елмаеп атлап кермәвен аңлау...

Зөфәрне туган авылы Матада хәрби хөрмәт белән җирлиләр. Аны искә алу өчен авылның нәкъ үзәгендә, тирә-якны күзәтеп торган калкулыклы урында обелиск куела. Анда — Зөфәрнең исеме һәм хәрби киемдәге фотосы. Таштагы таныш йөз ерактан ук күренә. Яшь, җитди, әмма үзенә хас җылылык сакланган йөз. Аңа караганда, кайчак Зөфәр үзе авыл өстеннән карап торган кебек тоела. Янәшәсендә җилдә әләмнәр җилферди. Шул мизгелдә ана күңеленә, әйтерсең, улының тавышы да килеп җиткәндәй була.

Әнисе өчен бу урын гади генә һәйкәл түгел. Ул анда ташка уелган исемгә генә түгел, улының үзенә карагандай карый. Әйтерсең, Зөфәр үзе туган авылын, якыннарын, әнисен күзәтә. Гөлсинә Габдулла кызы аның белән сөйләшә. Өйдәге хәлләрне, кемнең килгәнен, нәрсә булганын сөйли. Ә һәйкәл җавап бирми... Тик ана барыбер көтә — бәлки, җил белән генә булса да, улының берәр авазы ишетелер кебек.

Һәйкәл яныннан киткәндә иң авыры — артыңны борылып китү. Таштагы улың кала. Ә син үзең генә өйгә кайтып китәсең...

Авылдашлар өчен бу — хәрби бурычын үтәгәндә һәлак булган якташ истәлеге. Ә ана өчен — улы белән сөйләшә ала торган урын. Улын күрә ала, аңа сүзләрен әйтә ала. Бер генә нәрсә җитми: Зөфәрнең җавабы...

Калкулык өстендәге һәйкәлне җил һәр көн иркәләп үтә. Әләмнәр җилферди, ә таштагы Зөфәрнең карашы туган авыл өстендә кала. Ана исә шул яшь йөзгә карап тора. Кайчак аңа, җил белән бергә улының тавышы да ерактан ишетелгәндәй тоела: “Әни, мин һичшиксез кайтачакмын...”

Зөфәр укыган мәктәптә мемориаль такта куела, шулай ук “Герой партасы” ачыла. Хәзер аның исемен аны шәхсән белмәгән укучылар да белә. Алар өчен ул — хәрби бурычын үтәгәндә һәлак булган якташ. Ә Гөлсинә Габдулла кызы өчен ул җан кисәге, “төпчек” улы булып кала.

Рядовой Зөфәр Вахиев вафатыннан соң Батырлык ордены белән бүләкләнә. Башкортстан Республикасы Башлыгы Указы нигезендә аңа генерал Шәйморатов ордены да тапшырыла. Дәүләт бүләкләре — аның хәрби батырлыгына бирелгән югары бәя.

Ләкин ана өчен бер генә бүләк тә улын алыштыра алмый.

Вакыт уза. Ил өчен Зөфәр герой булып кала, авыл өчен — онытылмас якташ. Аның исеме мәктәптә, һәйкәлдә, кешеләр хәтерендә яши. Аның турында киләчәк буыннар да беләчәк.

Ә өйдә Зөфәрнең эзләре әле дә саклана. Стеналарда -  улының төрле елларда төшкән фотолары. Өстәлдә — хатлары, дәүләт бүләкләре, аның куллары кагылган кадерле әйберләр. Аларның һәрберсе Гөлсинә Габдулла кызына улын искә төшерә. Кайчак бер генә фотосурәткә карау да җитә — хәтердә Зөфәрнең тавышы, йөреше, гадәтләре яңадан “терелә”.

Өйдә аның әйберләре бар, фотолары бар. Тик үзе генә юк...

Вакыт дәвалый, диләр. Бәлки, ул чыннан да кешене авырту белән яшәргә өйрәтәдер. Әмма үз балаңны онытырга вакыт та, кеше үзе дә сәләтле түгел.

Ә иртән барысы да яңадан башлана. Сәгать алты-җиде тирәсендә сыерны саварга, өй эшләрен башкарырга, көтүченең малларны җыеп киткәнен көтәргә кирәк. Аннан соң өстәл артына утырып, чәй эчәргә, ачык тәрәзәдән тышка карарга була. Ишегалдында кошлар сайрый. Авыл үзенең гадәти тормышы белән яши.

Әнинең карашы гына тагын еракка төбәлә — улы калган тарафларга.

Хәлең ничек, герой анасы?

Бу сорауга Гөлсинә Габдулла кызы, мөгаен, беркайчан да бер-ике сүз белән генә җавап бирә алмас. Чөнки башкалар өчен Зөфәр Вахиев — герой, хәрби хезмәткәр, орденнар белән бүләкләнгән якташ, исеме авыл хәтерендә сакланган егет. Ә аның өчен ул мәңгегә — “төпчек” улы.

Аңа мәңгегә 23 яшь.

Әни кеше һаман да улын көтә...