Авыл хуҗалыгының ышанычлы терәге алар

Авыл җирендә мал асрау – күп гаиләләр өчен тормышның гадәти өлеше. Сыер, ат, сарык яки башка терлекләр шәхси хуҗалыкның керемен тулыландырырга, гаиләне үз продукциясе белән тәэмин итәргә мөмкинлек бирә. Шуңа күрә авыл кешесе өчен ветеринария белгече – терлекләр сәламәтлеге турында кайгыртучы, кирәк чакта киңәшен бирүче һәм ярдәмен күрсәтүче белгеч. Терлек авырып киткәндә вакытында куелган диагноз һәм дөрес дәвалау малның сәламәтлеген генә түгел, хуҗалыкның иминлеген дә саклап калырга мөмкин.

Балтач районы кебек авыл хуҗалыгы юнәлешендәге җирдә ветеринария хезмәтенең әһәмияте аеруча зур. Авыллардагы шәхси хуҗалыкларда да, авыл хуҗалыгы предприятиеләрендә дә терлекләр асрала. Аларның сәламәтлеген контрольдә тоту, авыруларны вакытында ачыклау, дәвалау һәм профилактик чаралар үткәрү – ветеринария белгечләренең көндәлек бурычы. Бу эшнең нәтиҗәсе исә аерым бер хуҗалык белән генә чикләнми: сәламәт терлек – сыйфатлы продукция, тотрыклы җитештерү һәм авыл хуҗалыгының иминлеге өчен мөһим шарт.

Бүген Балтач районы ветеринария станциясендә 19 кеше хезмәт куя. Алар арасында биш ветеринария табибы һәм ун ветеринария фельдшеры бар. Икесе— Башкортстан Республикасының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре. Намуслы хезмәтләре өчен хезмәткәрләр 2025нче ел эчендә генә төрле дәрәҗәдәге 13 грамота белән билгеләнә.

Белгечләр районның барлык авылларына, шәхси хуҗалыкларга һәм авыл хуҗалыгы предприятиеләренә хезмәт күрсәтә. Район ветеринария станциясен Тимергали Рамазанов җитәкли. Коллектив алдында терлекләр сәламәтлеген саклау белән бергә райондагы эпизоотик хәлне тотрыклы дәрәҗәдә тоту, йогышлы авыруларны булдырмау һәм профилактик чараларны вакытында үткәрү бурычы тора.

Авылдагы ветеринарның эш көне бертөрле генә узмый. Бер көнне хуҗалыктагы терлекне тикшерергә туры килсә, икенче көнне прививка үткәрү яки лаборатор тикшерү өчен материал алу кирәк булырга мөмкин. Кайбер очракларда белгечкә хуҗалыкка авыру терлек буенча чакырту белән барырга туры килә, ә кайвакыт профилактик чаралар үткәрү өчен берничә авылга юл тотарга кирәк. Шуңа күрә бу һөнәр тирән белем һәм тәҗрибә белән беррәттән, җаваплылык, игътибарлылык һәм кешеләр белән уртак тел таба белүне дә таләп итә.

Эпизоотиягә каршы отрядның баш ветеринария табибы Ришат Солтанов район ветеринария хезмәте коллективын тәҗрибәле һәм үз эшенә җаваплы белгечләрдән тора дип бәяли.

– Барысы да үз эшенә тугры, авыл хуҗалыгын үстерүгә өлеш кертү теләге белән «яна». Үз эшләрен төгәл белгән профессионаллар, – ди ул.

Ветеринария хезмәтенең иң мөһим юнәлешләренең берсе – авыруларны дәвалаудан бигрәк аларны вакытында кисәтү. Терлек арасында йогышлы чир таралгач, аның нәтиҗәләрен бетерү күпкә катлаулырак булырга мөмкин. Шуңа күрә район белгечләре даими тикшерүләр үткәрә, вакцинация оештыра һәм шәхси хуҗалыклар белән дә эш алып бара.

Әлеге яртыеллыкта бруцеллезны ачыклауга 13 мең тикшерү үткәрелгән. Туберкулез буенча да эш күләме зур – әлеге авыруны ачыклауга 12 961 тикшерү башкарылган. Бу саннар ветеринарларның хезмәтенең көн саен башкарылган өлешен генә күрсәтә. Һәр тикшерү артында конкрет терлек, хуҗалык һәм аның сәламәтлегенә кагылышлы җаваплылык тора.

Профилактиканың тагын бер мөһим юнәлеше – вакцинация. Себер түләмәсенә каршы 771 атка, 18 039 мөгезле эре терлеккә һәм 8268 баш вак терлеккә прививка ясалган. Котыру чиренә каршы 15628 мөгезле эре терлек, 798 эт һәм 1882 песи вакцинацияләнгән. Атларга һәм вак терлекләргә котыруга каршы прививкалар көзен ясалачак.

Авыл кешесе өчен мондый эшнең әһәмияте бик гади аңлатыла: авыруны булдырмау аны дәвалауга караганда җиңелрәк һәм хәвефсезрәк. Ветеринар вакытында үткәргән тикшерү яки ясаган прививка киләчәктә хуҗалыкка зур зыян килүдән сакларга мөмкин. Ә кайбер йогышлы авыруларның кеше сәламәтлегенә дә куркыныч тудыруын исәпкә алганда, ветеринария хезмәтенең җәмгыять өчен әһәмияте тагын да ачыграк күренә.

Бүген ветеринарларның эш даирәсе терлекләр белән генә чикләнми. Районда умартачылык белән бәйле мәсьәләләр дә белгечләрнең игътибарында. Башкортстанда бал корты умарталарын мәҗбүри маркировкалау һәм аларны ветеринария буенча бердәм дәүләт мәгълүмат системасында исәпкә кую бара. Балтач районында да бу юнәлештә эш алып барыла. Әлеге вакытка 3500  умарта исәпкә алынган.

Умарталарны маркировкалау аерым бал кортларын чиплауны аңлатмый. Умартаның тышкы ягына номер һәм штрих-код күрсәтелгән махсус табличка урнаштырыла. Мондый исәпкә алу умартачылык объектлары турында мәгълүматны тәртипкә салырга һәм ветеринария күзәтүен камилләштерергә мөмкинлек бирә.

Авылда ветеринар хезмәтенең үзенчәлеге шунда—белгечнең эш нәтиҗәсе һәрвакыт күзгә күренеп тормый. Сәламәт терлек, таралмаган инфекция, вакытында ясалган прививка – боларның барысы да профилактик эшнең нәтиҗәсе. Ветеринарларның хезмәте еш кына авыру килеп чыкмасын өчен башкарыла. Шуңа күрә аларның эшен бәяләгәндә дәвалау очраклары белән генә түгел, булдырмый калган проблемалар белән дә исәпләшергә кирәк.

31нче августта билгеләп үтелә торган Ветеринария хезмәткәрләре көне – авыл тормышы өчен мөһим булган һөнәр ияләренә рәхмәт әйтү өчен бер сәбәп. Балтач районында ветеринарлар терлекчелек тармагының тотрыклы эшләвенә, шәхси хуҗалыкларда малларның сәламәтлеген саклауга һәм йогышлы авыруларны булдырмауга үз өлешен кертә. Авыл кешесе өчен аларның хезмәте аеруча кадерле: кирәк вакытта киңәш бирүче, ярдәм күрсәтүче һәм терлекнең сәламәтлеге өчен җаваплылык алучы белгеч һәр хуҗалыкка кирәк. Авылда терлек бар икән, ветеринарга да ихтыяҗ бар – бу һөнәрнең әһәмияте ел әйләнәсендә саклана.

Ветеринария хезмәткәрләренең һөнәри бәйрәме уңаеннан район ветеринария станциясе җитәкчесе Тимергали Рамазанов тармак ветераннарын һәм бүген дә җаваплы хезмәттә булган хезмәткәрләрне тәбрикләде.

– Бу көн – еллар дәвамында ветеринария хезмәтен үстерүгә үз өлешен керткән ветераннарыбызга рәхмәт сүзләрен җиткерү, бүген хезмәт куючы белгечләребезнең фидакарь эшен билгеләп үтү өчен дә кадерле. Ветеринария өлкәсендә эшләү җиңел түгел. Ул тирән белем, зур җаваплылык, сабырлык һәм һөнәреңә тугрылык таләп итә. Еллар буе тупланган тәҗрибә, хезмәткә җаваплы караш һәм яшь белгечләргә тапшырылган һөнәри осталык – тармакның иң зур байлыгы. Барлык хезмәттәшләремә ныклы сәламәтлек, гаилә иминлеге, эшләрендә уңышлар, ә ветераннарыбызга озын гомер, тыныч тормыш һәм хөрмәт телибез. Һәр көнге хезмәтегез үзегезгә дә, авыл хуҗалыгына да нәтиҗәле булып, игелеген күрсәтсен, – дигән теләкләрен җиткерде Тимергали Гани улы.