Ашыгыч ярдәм – һөнәр генә түгел, ул язмыш

28нче апрель – ашыгыч медицина ярдәме хезмәткәрләре көне уңаеннан Балтач районының ашыгыч медицина ярдәме бүлеге подстанциясенең өлкән фельдшеры Мифтах Ситдыйков белән әңгәмә.

Ашыгыч медицина ярдәме – кеше гомеренең иң җаваплы мизгелләрендә янәшәдә булучы хезмәт. Монда ялгышырга ярамый, уйланып торырга вакыт юк: карарлар секундлар эчендә кабул ителә. Кайчак төнге тынлыкны сирена тавышы яра һәм шул мизгелдән кемнеңдер гомере вакыт белән ярышка әверелә. Шуңа күрә бу өлкәдә очраклы кешеләр эшләми. Балтач районында 35 елдан артык әлеге хезмәткә тугры калып, йөзләгән гомерне саклап калуга өлеш керткән өлкән фельдшер Мифтах Ситдыйков белән без һөнәрнең асылы, көндәлек хезмәтнең катлаулы яклары һәм кеше гомере өчен көрәш турында сөйләштек.

— Мифтах Флүр улы, ашыгыч медицина ярдәме өлкәсенә килүегез ничек башланды? Бу һөнәрне сайлау очраклымы?

— Очраклы түгел, әлбәттә. Медицинага кызыксыну миндә балачактан ук бар иде. Авылда үскәндә кешеләрнең бер-берсенә ярдәм итеп яшәвен күреп үстек. Кемгәдер начар булса, ярдәмгә ашыгу – табигый хәл иде. Бу тәрбия дә үз йогынтысын ясады. Соңрак инде бу теләк аңлы рәвештә сайланган һөнәргә әверелде.

Ашыгыч ярдәм хезмәте исә – аеруча җаваплы юнәлеш. Монда син һәрчак әзер торырга тиешсең. Кайчак телефон шалтыраган мизгелдән үк хәлнең никадәр җитди булуын аңлыйсың – тавыштагы борчылу, ашыгу барысын да әйтеп тора. Шул вакытта инде уйланып торырга вакыт юк: тиз генә карар кабул итәсең һәм юлга чыгасың. Чөнки кайчак кешенең язмышы синең кулда була. Бу – зур ышаныч та, зур җаваплылык та.

— Сезнеңчә, яхшы ашыгыч ярдәм хезмәткәре нинди сыйфатларга ия булырга тиеш?

— Иң беренче чиратта – сабыр, ныклы булу. Кайчак бик катлаулы хәлләргә эләгәсең: аварияләр, җитди авырулар, куркуга төшкән кешеләр. Андый вакытта паникага бирелергә ярамый – һәр хәрәкәтең уйланган булырга тиеш.

Икенчедән, төпле белем һәм даими рәвештә үзең өстендә эшләү. Медицина өлкәсе бер урында тормый, яңа ысуллар, яңа препаратлар барлыкка килә. Шуңа күрә һәрчак укырга, яңалыкларны үзләштерергә кирәк.

Өченчедән, кешелеклелек. Без бит авыр хәлдәге кешеләр янына киләбез. Кайчак аларга дару гына түгел, ә сүз, караш, игътибар да кирәк. Кешенең кулын тотып, “борчылмагыз, без янәшәдә” дип әйтү дә зур көч бирә. Бу – безнең эшнең аерылгысыз өлеше.

— Сез җитәкләгән коллектив турында сөйләп үтсәгез иде.

— Безнең коллектив –төп көчебез. Биредә еллар буе тәҗрибә туплаган, үз эшенә тугры калган кешеләр эшли. Айсылу Ситдыйкова, Илшат Хәмәтнуров, Ирина Фәтхлисламова, Велера Гафурҗанова, Ваһит Шәймөхәмәтов, Гөлшат Галиәкбәрова, Гөлчәчәк Хәйруллина, Эльмар Борһанов, Самат Мортазин, Ирек Хәммәтов – һәркайсыбыз үз эшенең остасы. Аларның күбесе югары категориягә ия, республика дәрәҗәсендә бүләкләнгән.

Айсылу Ситдыйкова, Илшат Хәмәтнуров белән мин “Башкортстан Республикасының сәламәтлек саклау отличнигы” исемен горур йөртәбез. Әмма исемнәр генә түгел, иң мөһиме – безнең уртак хезмәт нәтиҗәсе.

Без бер-беребезне сүзсез дә аңлыйбыз. Кайчак бер караш та җитә – кем нәрсә эшләргә тиешлеген аңлап ала. Бу еллар буе бергә эшләү нәтиҗәсе. Шуңа күрә үзебезне чын мәгънәсендә бер гаилә дип атый алабыз. Мондый эштә ялгыз калу мөмкин түгел – һәркем икенчесенә таяна.

— Ашыгыч ярдәм хезмәтенең көндәлек эшен ничек тасвирлар идегез?

— Безнең эш көне сменаны кабул итүдән башлана: машиналарның техник торышын, җиһазларны, даруларны тикшерәбез. Барысы да әзер булырга тиеш. Чөнки чакыру теләсә кайсы минутта килергә мөмкин.

Аннары инде тәүлек буе диярлек вакыт белән ярыш башлана. Район үзәгендә без 20 минут эчендә барып җитәргә тиешбез, авылларга – 30-40 минут. Кайчак бу минутлар бик озын булып тоела, чөнки анда кемдер ярдәм көтә.

Бу эштә водительларның роле бәяләп бетергесез. Роберт Борһанов, Радим Имамов, Роберт Сәфиуллин, Фәдис Садиров, Мәдехәт Рәхимҗанов, Винар Хафизов, Зөфәр Хәсәнов, Илнур Рәҗетдинов – безнең ышанычлы ярдәмчеләребез. Кышкы бураннарда да, көзге пычрак юлларда да алар безне вакытында алып барып җиткерә. Ә эш урынында чисталык һәм тәртипне техник хезмәткәр Гөлшат Шакирҗанова уңышлы саклый.

— Ашыгыч медицина ярдәмен чакырту турында сөйләп үтсәгез иде...

— Хәзер диспетчер хезмәте Бөре шәһәренә күчерелде, әмма эшнең асылы үзгәрми – оперативлык иң мөһиме булып кала. Андагы хезмәт Аскын, Балтач, Караидел, Мишкә, Борай районнары һәм Бөре шәһәреннән чакыруларны кабул итә. Ашыгыч медицина ярдәменә бердәм “103” номеры буенча мөрәҗәгать итәргә кирәк. Шулай ук “112” телефон номеры буенча да шалтыратырга мөмкин.

— Иң еш очрый торган чакырулар нинди?

— Күпчелек очракта йөрәк-кан тамырлары авырулары: гипертония, инсульт, инфаркт. Шулай ук төрле имгәнүләр дә еш була. Әмма һәр чакыру – аерым тарих. Кайчак бер үк көндә бөтенләй төрле хәлләргә юлыгасың: бер урында – өлкән кешегә ярдәм, икенчесендә – яшь кеше белән фаҗига. Шуңа күрә без һәрчак әзер булырга тиеш.

— Эшегездә иң авыр мизгелләр турында искә төшерсәгез…

— Иң катлаулы чорларның берсе – пандемия булды. Ул вакытта эш күләме берничә тапкырга артты. Көненә берничә тапкыр Бөре, Уфа шәһәрләренә авыруларны озатырга туры килде.

Көн белән төн аерылмый башлады, яллар турында уйларга да вакыт юк иде. Әмма без бер адым да артка чигенмәдек. Киресенчә, бер-беребезгә тагын да ныграк таяндык. Ул вакытта коллективның чын көче күренде. Һәркем үз урынында торды, үз бурычын үтәде. Бу чор безнең өчен зур сынау булды, әмма без аны бергәләп уздык.

— Ә иң зур канәгатьлек кайчан килә?

— Пациентның хәле яхшырганда, аның йөзендә өмет уты кабынганын күргәндә. Кайчак кеше без килгәндә бик авыр хәлдә була, ә берникадәр вакыттан соң инде үзен яхшырак хис итә башлый.

Кайчак еллар узгач та очрашып, “сез мине коткардыгыз” дип кул кысалар. Шундый мизгелләрдә бу һөнәрне юкка сайламаганыңны аңлыйсың. Бу – безнең өчен иң зур бәя.

— Соңгы елларда ашыгыч ярдәм хезмәтендә нинди үзгәрешләр булды?

— Медицина даими үсештә. Яңа җиһазлар кайта, заманча методикалар кертелә. Без дә даими рәвештә белемебезне күтәрәбез, укулар үтәбез. Бу эштә туктап калырга ярамый – чөнки бездән ярдәм көткән кешеләр алдында без һәрвакыт әзер булырга тиеш.

— Сезнең эштә психологик яктан ничек чыдарга? Ничек “янмаска”?

— Бу җиңел түгел. Кайчак бер-бер артлы катлаулы чакырулар була, һәрберсе күңел аша үтә. Шундый вакытта үзеңне кулга алырга кирәк.

Иң беренче чиратта – коллектив ярдәм итә. Без сөйләшәбез, фикер уртаклашабыз, бер-беребезне аңларга тырышабыз. Икенчедән – гаилә. Өйдә аңлау булса, бу бик зур терәк. Һәм, әлбәттә, эшеңне яратырга кирәк. Әгәр күңелең белән кабул итсәң, авырлыкларны җиңелрәк узасың. Бу һөнәрдә башкача мөмкин түгел.

— Профсоюз роле турында ни әйтерсез?

— Профсоюз – ул безнең өчен чын мәгънәсендә терәк. Күпләр аны бары тик чаралар оештыручы итеп кенә күрә, ләкин аның роле күпкә киңрәк. Ул хезмәткәрләрне берләштерә, аларның хокукларын яклый, авыр вакытта ярдәм итә.

Эш барышында килеп чыккан төрле мәсьәләләрдә дә профсоюз киңәшче була, кирәк чакта яклап чыга. Бу бик мөһим, чөнки һәркем дә үз проблемасын үзе генә хәл итә алмый.

Моннан тыш, профсоюз коллектив тормышын да баета: бәйрәмнәр, очрашулар, котлаулар – болар барысы да кешеләрне якынайта. Кемнеңдер гаиләсендә шатлык яки кайгы булса, без бергә. Бу безнең өчен зур терәк.

— Яшь белгечләргә нинди киңәш бирер идегез?

— Бу һөнәрне сайлагансыз икән – аның җаваплылыгын аңлап кабул итәргә кирәк. Ашыгыч ярдәм – җиңел эш түгел. Кайчак озак вакыт ялсыз эшләргә, катлаулы хәлләр күрергә туры килә. Шуңа күрә эчтән әзер булу мөһим.

Белемне даими арттырырга кирәк – медицина гел үсә. Өлкән коллегалардан өйрәнү, тәҗрибә туплау – бу бик мөһим. Бездә яшьләргә ярдәм итү традициясе бар.

Иң мөһиме – кешеләргә карата битараф булмаска. Пациентлар төрле була, әмма алар безне иң авыр минутларында чакыра. Шул вакытта сабырлык, игътибар, хәтта гади генә җылы сүз дә зур роль уйный.

Һәм, әлбәттә, командада эшли белергә кирәк. Ашыгыч ярдәм – ул бердәм механизм. Һәркем үз урынында төгәл эшләгәндә генә нәтиҗә була. Әгәр үз эшеңне яратсаң, барлык кыенлыкларны да җиңеп була.

— Һөнәри бәйрәм уңаеннан теләкләрегез?

— Барлык коллегаларыма ныклы сәламәтлек, сабырлык, иминлек телим. Безнең хезмәт җиңел түгел, әмма бик кирәкле. Һәр коткарылган гомер – безнең уртак хезмәт нәтиҗәсе. Шуның белән без бәхетле дә.

Ашыгыч медицина ярдәме хезмәткәрләре – еш кына кеше гомере сагында торучылар. Алар гади тормышта күзгә артык ташланмаса да, иң кирәкле мизгелдә янәшәдә була. Аларның хезмәте – батырлыкка тиң. Һәм бу батырлык көн саен тынгысыз дежурлыкларда, кеше гомерен саклау юлында дәвам итә.