Иске Балтачның бер мәктәбе укучылары Батырша музеенда булдылар

  Иске Балтач. 15 июнь - "Балтач таннары".  Иске Балтач икенче санлы урта мәктәбе көндезге лагеренда ял итүче балалар Батырша музее экспонатларын үз кулларында тотып карады.

Иске Балтач икенче санлы урта мәктәбе көндезге лагереның  "Сфетофориклар" отряды XVIII гасыр мәгърифәтчесе, якташыбыз Батырша (Габдулла Галиев) музеенда булды. Музей директоры Рәфис Шәйхәйдаров    Габдулла Галиевның шәҗәрәсе турында бик кызыклы итеп сөйләде, архив документларын, мәгърифәтченең кулъязмаларын күрсәтте. Музей уникаль экспонатларга һәм материалларга бай: Батырша хәзрәтнең 80нән артык кулъязма китабы,  аның шәҗәрәсе   буыннан-буынга   тапшырыла. Рәфис Шәйхәйдаров аның токымыннан.

Кулъязма китаплар төрлечә бизәлгән. Алар арасында ачык һәм нәфис каллиграфик язу белән язылган һәм тире белән җентекләп үрелгән фолиантлар бар. Шулай ук шәхси файдалану өчен күчереп язылган кулъязма китаплар да очрый. «Фараиз»китаплары сирәк очрый торган  экспонатт булып тора. Фараиз-борынгы төрек, гарәп һәм фарсы телләрендә язылган мөлкәтне шәригать буенча бүлү турындагы фән. Бу китаплар ата-бабаларыбызның югары белемле булуын күрсәтә.

Музей экспозицияләрендә Батыршаның императрица Елизавета Петровнага язган атаклы хатының күчермәсе бар.  Ул Батырша тарафыннан 1756 елның 4-24 ноябрендә Мәскәүдә Шлиссельбург  кирмәненә  бару юлында язылган, анда ул җәзаны үтү өчен конвойда йөртелгән булган. Батыршаның төрки телендә язылган хаты безгә бер экземплярда, ак төстә һәм җиде черновик - наброскада, шулай ук рус теленә тәрҗемәләрдә килеп ирешә. Тәрҗемәләр сенат һәм яшерен канцелярия чиновниклары өчен ясалган. Кулъязманың барлык вариантлары Россия Дәүләт борынгы актлар архивында саклана. Хат 140-150 биттән тора һәм XVIII гасыр уртасындагы әһәмиятле тарихи-әдәби һәйкәл буларак саклана. Ул башкорт һәм татар халыклары тарихы һәм мәдәнияте  турында  кыйммәтле чыганак. Музейда шулай ук якташыбыз рәссам М. Вафинның Батырша турында картиналары бар; бюст Батырша мәгърифәтчесе автор Илшат Гыйләҗев; Батырша бюсты, Р.Н Зинуров тарафыннан башкарылган, көнкүреш, көнкүреш әйберләре, кием һәм бизәнү әйберләре күп җыелган.

Музей ике залдан тора. Беренче залда Батыршаның тормыш юлы турында экспозицияләр, икенче зал этнография залы урнашкан. Укучылар кызыксынып тыңладылар, сораулар бирделәр. Аларга этнография залында бик кызык иде. Чөнки музейның кайбер экспонатларын үз кулларыңда тоту, истәлеккә фотога төшү мөмкинлеге бар иде.      

 Гөлгенә  Мусина.