Җәмгыять
6 Августа 2020, 08:00

6 август —Бөтендөнья атом-төш коралын тыю өчен көрәш көне

Бүген, 6 август — Хиросима көне. Рәсми рәвештә бу көн Бөтендөнья атом-төш коралын тыю өчен көрәш көне буларак билгеләнә.

Добавить в предпочтительные источники Google
Бүген, 6 август — Хиросима көне. Рәсми рәвештә бу көн Бөтендөнья атом-төш коралын тыю өчен көрәш көне буларак билгеләнә.
Истәлекле, авыр дата безне 1945 елның августының икенче бөтендөнья сугышы белән бәйле тарихи вакыйгаларга алып кайта.
1945 елның июлендә Нью-Мексикодагы полигонда атом бомбасын булдыру һәм әлеге төр коралны беренче сынау кешелек тормышында яңа этапка нигез сала.
Ул чакта АКШ президенты Гарри Трумэн хуплаган Япония шәһәрләрен бомбардировкалау турындагы приказ үтәлүгә китерелә. Беренче корбан-Хиросима шәһәре. Бомбага тотучы самолет ролен Б-29 «Энола Гэй»бомбардировщигы башкара. Аның белән бергә Мариан утрауларындагы аэродромнан һава шартларын күзәтүү функцияләрен үтәүче өч самолет , шулай ук шартлау параметрларын теркәүче аппаратуралы самолет һәм фотоаппаратуралы бомбардировщик һавага күтәрелә.
Бомбардировка хәрби характерда гына түгел, ә яңа төр корал сынавы да булган, шулай ук әле Гитлерга каршы коалиция буенча союздаш булган илләр арасында сәяси каршылыкның күзгә күренеп торган һәм үсә барган шартларында өстенлекле кәрт ролен уйнаган.
Шәһәрне бомбардировкалау баштан ук гражданнар арасында бик күп корбаннарны күз алдында тота иде. Икенче бөтендөнья сугышы вакытында Германия һәм Япония шәһәрләренә күпләп очулар, союздашлар АКШ һәм Бөекбритания Хәрби-һава көчләре командованиеләре даирәсендә утка тотучы бомбалардан файдаланып, бомбардировкаларның максаты хәрби инфраструктураны юк итү генә түгел, ә каршылыкка рухны сындыру максатыннан, дошман ил халкына психологик йогынты ясавы турында ачыктан-ачык белдерәләр. Ягъни хәрби-һава көчләре командованиесе, шулай ук әлеге дәүләтләрнең сәяси җитәкчелеге, асылда, күп кенә халыкара конвенцияләр тыюларына туры килгән сугышны алып бару ысулларын хуплады.
Нәтиҗә, шулкадәр куркыныч. Урындагы вакыт буенча 8: 15 сәгат ьтә 10000 метр биеклектән ташланган «Малыш» бомбасы 600 метр биеклектә шартлаган. Шәһәрнең торак кварталларының зур өлеше агачтан төзелгән корылмалардан гыйбарәт булган. Шартлау факторлары, асылда, шәһәрне җир йөзеннән сызып ташлый. Беренчел факторлардан (удар дулкын һәм ут нурланышы), шартлау үзәгеннән дүрт чакрым радиуста барлык корылмаларны диярлек җимергәнлектән, 80 меңнән артык кеше һәлак булган, 12 меңгә якыны хәбәрсез югалган, 40 меңгә якын кеше яраланган. Кешеләр янгын дулкынының, ут нурланышының һәм аның артыннан чыккан янгыннарның тәэсире астында авыр җәрәхәтләр алган.
Хиросима фаҗигасы һәм Америка хәрби-һава көчләре теркәгән һәм төшергән атом бомбардировкасы нәтиҗәсе Хәрби-һава көчләре командованиеләрен һәм АКШ җитәкчелеген фаҗиганең масштабларын аңларга һәм мондыйны кабатламаска мәҗбүр итәргә тиеш кебек. Әмма өч көннән соң алар янә һавага авиация күтәрәләр һәм атом бомбардировкасын кабатлыйлар. Бу юлы Нагасаки шәһәре корбан булды. 9 августта иртәнге сәгать 11дә шәһәр өстендә ташланган «Толстяк» бомбасы шартлау вакытында тагын 73 мең кешенең һәм 35 меңгә якын кешенең гомерен өзгән.
Атом бомбардировкалары кичергән кешеләр арасында ил буенча уртача алганда лейкемиядән 16 тапкыр күбрәк үлә һәм башка яман шеш авыруларыннан 8 тапкыр диярлек күбрәк җәфа чигә.
Һәлак булучылар турында төгәл мәгълүматлар әлегә кадәр юк, әмма хәтта якынча исәпләүләр буенча да бомбардировкалар корбаны 300 меңгә якын кеше булган, ә тагын 200 меңгә якын кеше радиоактив нурланышка дучар ителгән. . Табиблар раслаганча, хәтта безнең көннәрдә дә атом бомбардировкалары кайтавазы кешеләрнең сәламәтлегенә йогынты ясавын дәвам итә.
Сугыш тәмамланганнан соң 10 елдан соң һәм 1955 елның 6 августында Хиросима фаҗигасе истәлегенә бу шәһәр атом һәм водород коралларын тыю өчен беренче Халыкара конференцияне кабул итә.
Хиросима көне-Япониядә һәм бөтен дөнья буенча ел саен билгеләп үтелә торган истәлекле, матәм көне.
Хиросима атом-төш коралын куллану һәм дөнья өчен көрәш символы булып тора, ә Хиросима көне Бөтендөнья атом-төш коралын тыю өчен көрәш көне дип атала.
Ел саен бу көнне дөньяның күп кенә илләрендә «атом-төш коралына каршы» һәм «бөтен дөньяда тынычлык өчен» күп санлы акцияләр уза. Хиросима һәм Нагасакиның атом бомбардировкасы еллары кысаларында үткәрелә торган чаралар хәзер яңа буыннар атом һәлакәте корбаннары кичергән бөтен куркынычны аңлауга юнәлдерелгән.